Icardi Disiplin Cezasının PFDK ve Tahkim Kurulu Yönünden İncelenmesi

GALATASARAY A.Ş. FUTBOLCUSU MAURO EMANUEL ICARDI’YE PROFESYONEL FUTBOL DİSİPLİN KURULU TARAFINDAN VERİLEN CEZANIN İNCELENMESİ

A. Özet

Bu çalışmada, öncelikle Galatasaray A.Ş. Futbolcusu Mauro Emanuel Icardi’ye Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu (PFDK) tarafından verilen cezanın Futbol Disiplin Talimatı’nın (FDT) ilgili maddeleri çerçevesinde kararın hukuki anlamda açıklaması ve ceza verilirken kullanılan delillerin hukuken geçerli bir delil olup olamayacağı incelenmiştir. İkinci olarak PFDK kararlarının itiraz üzerine incelemesini yapan TFF Tahkim Kurulu tarafından verilen karar açıklanmıştır. Üçüncü olarak kararların verildiği tarih açısından Türk futbol camiası üzerindeki etkilerinin neler olabileceği ve Mauro Icardi’nin hangi noktada mağdur olacağı açıklanmıştır. Dördüncü olarak Tahkim Kurulu kararlarına karşı tarafların iptal davası açıp açamayacakları konusu futbol disiplin hukuku açısından tartışılmıştır. Son olarak PFDK kararlarına karşı ne yapılmalı ve Galatasaray A.Ş. ne yapmalıydı sorularına cevap aranmıştır.

B. Ne Olmuştu?

18.02.2024 tarihinde oynanan ve Galatasaray A.Ş.’nin 3-0’lık galibiyetiyle biten MKE Ankaragücü – Galatasaray A.Ş. karşılaşmasında sarı-lacivertli taraftarlar tarafından Mauro Icardi’ye bir su şişesi fırlatıldı. Bunu gören Arjantinli futbolcu da şişenin geldiği kale arkası tribününe doğru cinsel organını göstererek hareket yaptığı iddia edilen görüntü sosyal medyada yayınlanmıştı.[1] Söz konusu görüntünün ilk çıkış noktası olarak bir TikTok kullanıcısı tarafından çekildiği ve paylaşıldığı söylenmektedir.

C. TFF Hukuk Müşavirliği’nin Disiplin Sevki Kararı

TFF tarafından yapılan açıklamada, Hukuk Müşavirliği’nce Galatasaray A.Ş. Kulübü futbolcusu Mauro Emanuel Icardi’nin 18.02.2024 tarihinde oynanan MKE ANKARAGÜCÜ-GALATASARAY A.Ş. Trendyol Süper Lig müsabakasındaki “hakareti” nedeniyle Futbol Disiplin Talimatı’nın 41. maddesi uyarınca 23.02.2024 tarihinde tedbirsiz olarak PFDK'ya sevkine kararı verilmiştir.[2] FDT’nin 82’nci maddesine göre, tedbir kararı futbolcunun müsabakalara katılmasını engeller. O halde tedbirsiz sevk etmek, oyuncunun sırası gelen maçlarda oynamasına engel olmadığı anlamına gelmektedir.

D. Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu Kararı

Trendyol Süper Lig müsabakaları 26. Haftası kapsamında 18.02.2024 tarihinde oynanan ve Galatasaray A.Ş.’nin 3-0’lık galibiyetiyle biten MKE Ankaragücü – Galatasaray A.Ş. karşılaşmasında Galatasaraylı futbolcu Mauro Emanuel Icardi’nin yaptığı iddia edilen hareket nedeniyle Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu’na (PFDK) sevk edilen futbolcuya PFDK tarafından 26.02.2024 tarih ve 54 sayılı toplantısında ‘Galatasaray A.Ş. sporcusu Mauro Emanuel Icardi’nin, 18.02.2024 tarihinde oynanan MKE ANKARAGÜCÜ-GALATASARAY A.Ş. Trendyol Süper Lig müsabakasında, rakip takım taraftarlarına yönelik hakareti nedeniyle FDT’nin 41/1-a ve 35/4. maddeleri uyarınca ve FDT’nin 12. maddesinin uygulanması suretiyle 1 RESMİ MÜSABAKADAN MEN ve 19.500.-TL PARA CEZASI ile cezalandırılmasına’ kararı verilmiştir.[3] (PFDK’nın 26.02.2024 tarih ve E.2023-2024/842 - K.2023-2024/1053 sayılı kararı)

FDT’nin Kişilik Haklarına Saldırı, Hakaret, Tehdit ve Tükürme başlıklı 41/1-a maddesine göre; ‘TFF veya mensuplarına, müsabaka görevlilerine, futbolculara, yöneticilere veya diğer ilgili kulüp ve kişilere, hakaret eden, söven, tehdit eden veya herhangi bir şekilde kişilik haklarına saldırıda bulunan veya basın ve yayın organları veya sosyal medya aracılığıyla bu eylemleri gerçekleştiren, futbolculara 2 ila 5; fiillerin müsabaka görevlilerine yönelik olması halinde ise 3 ila 7 müsabakadan men cezası verilir.’

FDT’nin İkame ve İlave Cezalar başlıklı 35/4 maddesine göre; ‘Futbol Disiplin Talimatında yer alan sportmenliğe aykırı hareket, kişilik haklarına saldırı, hakaret, tehdit, tükürme, ayrımcılık, bilinçli kart görme, şiddetli hareket, saldırı ve kavga ihlalleri nedeniyle, ilgili maddelerde belirtilen cezalara ek olarak, futbolculara ve lig statülerinde belirtilen sahaya girebilecek kişilere, Süper Lig için 39.000.-TL’den 195.000.-TL’ye kadar, 1. Lig için 19.500.-TL’den 99.000.-TL’ye kadar, 2. Lig için 9.000.-TL’den 39.000.-TL’ye kadar, 3. Lig için 4.500.-TL’den 21.000.-TL’ye kadar para cezası verilir.’

FDT’nin Haksız Tahrik başlıklı 12. maddesine göre; ‘Fiilin haksız tahrik sonucu işlenmesi halinde cezada indirim yapılır. Disiplin Kurulu, haksız tahrikin derecesini dikkate alarak, verilecek cezayı üçte birine kadar indirebilir.’

PFDK tarafından Galatasaraylı futbolcu Mauro Icardi’ye FDT’nin 41/1-a ve 35/4 maddeleri uyarınca verilen ceza FDT’nin 12. Maddesinde bahsedilen haksız tahrik hükmü uygulanarak indirime gidilmiş ve sonuç olarak 1 resmi müsabakadan men ve 19.500 TL para cezası ile cezalandırılmıştır.

Söz konusu görüntünün montaj olduğu iddialarını bir kenara bırakırsak, yayıncı kuruluş dışında kişilerin yayın yapmasının yasak olduğu resmi müsabakalarda, sosyal medyada yayılan, Video Yardımcı Hakem (VAR) kayıtlarında ve yayıncı kuruluşun elinde olmayan bir görüntü üzerinden hareket eden PFDK’nın Galatasaraylı futbolcu Mauro Icardi’ye ceza vermesi hukuka uygun mudur?

E. PFDK Tarafından Verilen Cezaya Dayanak Olan Delillerin İncelenmesi

PFDK, Futbol Disiplin Talimatı'nı esas almakta ve bu talimat TFF tarafından düzenlenen veya TFF’nin yetki alanına giren tüm müsabakalar ve futbolla ilgili tüm hususlarda uygulanmaktadır.

FDT'nin Deliller başlıklı 75. maddesine göre; ‘Müsabaka görevlilerinin raporları tarafların ve tanıkların beyanları, maddi deliller, uzman görüşleri ve ses ya da video kayıtları kabul edilebilir delillerdir.’ Bu maddede delil olarak değerlendirilecek hususlar tek tek sayılmış olup bu durum tahdididir, yasa koyucu tarafından sınırlı bir şekilde deliller sayılmıştır, bunun dışında herhangi bir delil ile bir futbolcuya veya takıma ceza verilemez. 75/2’ye göre; ‘Sözlü olarak gerçekleştirilen disiplin ihlallerinde, resmi yayıncı kuruluş görüntüleri, izleyen kişiler tarafından ihlal olarak algılanacak tarzda söz için de delil olarak kabul edilebilir. VAR sisteminin uygulandığı müsabakalarda bu madde hükmü uygulanmaz.’ Dolayısıyla VAR sisteminin uygulandığı Trendyol Süper Lig müsabakalarında PFDK tarafından deliller değerlendirilirken video kayıtlarının kabul edilebilir olması için görüntülerin yayıncı kuruluş tarafından çekilmesi önem arz etmektedir.

FDT’nin 76’ncı maddesine göre; ‘Müsabaka görevlilerinin raporlarında bulunan hususlar aksi ispat edilmediği sürece doğru kabul edilir.’ MKE Ankaragücü - Galatasaray A.Ş. karşılaşmasında ise görevliler tarafından tutulan raporlarda söz konusu olay hakkında hiçbir bilgiye yer verilmemiştir. Hal böyle olunca FDT’nin 75. ve 76. maddesine göre hakem, gözlemci ve temsilci raporları esas kabul edildiğinden, görevli raporlarına yazılmayan hususlar ancak kesin delillerle ispat edilmelidir.

Müsabaka görevlileri, FDT’nin 2’nci maddesinde TFF tarafından görevlendirilen hakem, gözlemci, temsilci, saha komiserleri ve diğer kişiler olarak tanımlanmıştır.[4]

PFDK tarafından verilen karar gerekçeli değildir. Dolayısıyla hangi delillere dayanarak karar verdiği kamuoyu tarafından bilinmemektedir. Futbolcu Mauro Icardi tarafından yapıldığı iddia edilen hareket ile ilgili verilen kararda müsabaka görevlilerinin raporu bulunmaması nedeniyle, ilk olarak TikTok isimli uygulama üzerinden paylaşılan ve sosyal medyada yayılan görüntü üzerinden hareketle verildiği düşünülen kararın hukuka aykırılık teşkil edeceği kanaatindeyiz. Eğer PFDK elinde resmi raporlar, VAR kayıtları veya yayıncı kuruluş görüntüleri olmadan karar vermiş ise hukuken verilen kararı kabul etmek mümkün değildir. Futbolcunun iddia edilen hareketinin FDT'nin 41. maddesi kapsamında değerlendirilen hakaret suçunu oluşturduğunu ispat edebilmek için öncelikle iddia edilen hareketin varlığı tespit edilmesi gerekmektedir. Sosyal medyada paylaşılan görüntü üzerinden hareket edilse bile, görüntünün tahrip edilip edilmediği bilirkişi marifetiyle incelenmesi gerekirdi.

Yukarıda da izah edildiği üzere futbolcuya müsabakadan men cezası verilebilmesi için PFDK’ya tedbirli sevk edilmesi gerekmektedir. Tedbirli sevkte FDT’nin 82’nci maddesine göre; idari tedbir, disiplin ihlalinin gerçekleştirildiği konusunda kuvvetli şüphelerin bulunduğu ve disiplin cezasının derhal uygulanmaması durumunda amaçlanan sonuçlara ulaşılamayacağının anlaşıldığı hallerde verilir. Tedbirsiz olarak sevk edilen futbolcuya Tahkim Kurulu'nun yerleşik kararlarına göre müsabakadan men cezası verilmemekte ancak para cezası verilmektedir. Dolayısıyla tedbirli sevk, TFF Hukuk Müşavirliği tarafından ancak hukuka açıkça aykırılık hallerinde verilmektedir. Somut olayda ise Hukuk Müşavirliği Mauro Icardi'yi PFDK'ya sevk ederken elde somut delil ve kuvvetli şüphe olmadığından ve hukuka açıkça aykırılık görmediği için futbolcu Mauro Icardi'yi tedbirsiz olarak sevk etmiştir.

Bize göre söz konusu görüntü PFDK tarafından ceza vermek için yeterli ve hukuki bir delil değildir. Hukuki delil niteliği kazanması için öncelikle iddia edilen olayın müsabaka görevlilerinin raporunda bulunması gerekir. Müsabaka görevlilerinin raporları ise FDT’nin 76’ncı maddesine göre aksi ancak kesin delille ispatlanır. O halde ikinci olarak görüntünün VAR kayıtlarında veya yayıncı kuruluşun elinde olması gerekirdi. PFDK’nın neye dayanarak karar verdiği bilinmemektedir. Sadece sosyal medyada yayılan bir görüntü üzerinden hareket edildiğinde dahi görüntünün bilirkişi tarafından incelenip tahrip olup olmadığının netleştirilmesi gerekirdi. Yukarıda sayılan hususlar izah edilemediği takdirde kararı hukuken kabul etmek mümkün değildir.

F. TFF Tahkim Kurulu Kararı

TFF Tahkim Kurulu 26 Şubat 2024 günlü toplantısında, Galatasaray A.Ş. futbolcusu Mauro Emanuel Icardi’nin rakip takım taraftarlarına yönelik hakareti nedeniyle FDT’nin 41/1-a ve 35/4. maddeleri uyarınca ve FDT’nin 12. maddesinin uygulanması suretiyle verilen 1 resmi müsabakadan men ve 19.500,00 TL para cezasına yönelik itirazın kısmen kabulü ile; sübut bulan ihlalin FDT’nin 36. maddesi ile düzenlenen “Sportmenliğe Aykırı Hareket” ihlali niteliğinde olduğu anlaşıldığından FDT’nin 36 ve 35/4. maddeleri uyarınca 2 resmi müsabakadan men ve 39.000,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına, eylemini haksız tahrik altında işlemiş olduğu anlaşıldığından FDT’nin 12. maddesinin uygulanması neticesinde 1 resmi müsabakadan men ve 19.500,00 TL para cezası şeklinde PFDK kararının düzeltilerek onanmasına, bir üyenin sübut, iki üyenin cezanın tayini yönünden karşı oyuyla, oyçokluğu ile, kararı verilmiştir.[5] Görüldüğü üzere karar oy çokluğu ile verilmiştir. İki üyenin cezanın tayini yönünden karşı oyu mevcut olup, tahkim kurulu kararında karşı oy görünmemektedir.

Tahkim Kurulu kararı PFDK kararıyla aynı günde FDT’nin 41/1-a maddesinde geçen “Kişilik Haklarına Saldırı, Hakaret, Tehdit ve Tükürme” yerine düzeltilerek FDT’nin 36. maddesi ile düzenlenen “Sportmenliğe Aykırı Hareket” ihlalinden verilmiştir.

Tahkim Kurulu’nun 05.09.2022 tarih ve E.2022/344, K.2022/313 Sayılı Kararı’na göre ‘Talimatın 41. maddesindeki kişilik haklarına saldırı ve hareketin gerçekleşmesi için bir kimsenin şeref, onur ve saygınlığını zedeleyecek söz ve davranışlarda bulunulması gerekir. Oysa, Talimatın 36. maddesindeki sportmenliğe aykırı davranış eylem için; kişilerin onur ve saygınlığının zedelenmesi şart olmayıp, sportmenliğe veya spor ahlakına aykırı hareket tutum ve davranışın veya TFF'nin saygınlığının zedelenmesinin gerçekleştirilmesi aranır. 36. madde düzenlemesi, 41. maddedeki eylemler gerçekleştirilmeden bir önceki aşamayı ifade eden bir düzenlemedir.’[6]

Bilindiği gibi, disiplin yargılamasının temel hedefi futbolun disiplinine ilişkin uyuşmazlıkların en kısa bir sürede çözümlenmesidir. Nitekim bu hedef, futbol ile ilgili faaliyetlerde bozulan disiplinin en hızlı şekilde yeniden tesis edilerek[7], futbolun organizasyonun gereği gibi sağlanmasını amaçlar. Bu nedenledir ki, disiplin ihlalleri ile ilgili uyuşmazlıklar TFF’nin disiplin kurulları ve üst hukuk kurulu olan Tahkim Kurulu tarafından ivedi bir şekilde karara bağlanır.[8]

Futbolcu Mauro Icardi’ye verilen cezada rakip takımın taraftarlarının hareketleri karşısında FDT’nin 12. maddesi uygulanarak haksız tahrik indirimine gidilmiştir. FDT m.12’ye göre; ‘Fiilin haksız tahrik sonucu işlenmesi halinde cezada indirim yapılır. Disiplin Kurulu, haksız tahrikin derecesini dikkate alarak, verilecek cezayı üçte birine kadar indirebilir.’ Tahkim Kurulu’nun neye göre, hangi hareketlerden dolayı haksız tahrik indirimini uyguladığını da bilmemekteyiz. Zira kararda bunlara da değinilmemiştir.

G. PFDK ve Tahkim Kurulu Kararının Verildiği Tarih Açısından Değerlendirilmesi

Süper Lig maçları dikkate alınarak yapılan PFDK toplantıları müsabakadan men cezaları açısından normal şartlarda salı günü yapılmakta ve aynı haftanın perşembe günü ise itirazları incelemek üzere toplanan Tahkim Kurulu kararlarını açıklanmaktadır. Bilinenin aksine sürpriz bir şekilde Mauro Icardi hakkında karar pazartesi günü Galatasaray A.Ş. – Bitexen Antalyaspor maçı oynanmadan verilmiş ve hızlıca aynı gün Tahkim Kurulu kararı düzelterek onamıştır. Galatasaray A.Ş., maç kadrosunu müsabakaya hazırlamak anlamında da sürpriz bir karar verildiği için ayrıca mağdur edilmiştir. Tahkim Kurulu kararı açıklanma tarihi olarak incelendiğinde, 26.02.2024 Pazartesi günü oynanacak olan Galatasaray A.Ş. – Bitexen Antalyaspor müsabakasında karar icra edileceği için, Mauro Icardi bu maçta oynayamayacak fakat bir sonraki hafta Beşiktaş JK maçında oynayabilecektir. Bu bakımdan sürpriz şekilde verilen karardan Beşiktaş JK camiasının da ayrıca rahatsız olduğu kanaatindeyiz. Verilen kararda delillerin hukuki olmamasından dolayı Galatasaray A.Ş., kararın veriliş tarihi açısından Beşiktaş J.K., kararda açıklanan cezanın az olmasından ötürü ise Fenerbahçe A.Ş.’nin memnun kalmadığını düşünmekteyiz. Dolayısıyla spor camiasında TFF’nin tartışmalı kararlarına bir yenisi daha eklenmiştir.

H. Disiplin Cezası Nedeniyle Mauro Icardi’nin Ücrete Hak Kazanıp Kazanamayacağı Hususu

Federasyon tarafından verilecek disiplin cezası halinde, futbolcu, müsabakalara katılamaması nedeniyle profesyonel futbolcu sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini kısmen yerine getiremeyecektir. Bu durum futbolcunun, geçici bir süre futbol faaliyetini yerine getirmesini imkânsızlaştıracaktır.

Geçici bir süre kısmen veya tamamen futbol faaliyetinin yerine getirilememesi, bu dönem boyunca futbolcunun ne ölçüde ücrete hak kazanacağı sorusunu beraberinde getirir. Öncelikle bu husus Profesyonel Futbolcu Sözleşmesinde düzenlenebilir. Profesyonel futbolcu sözleşmesinde hiçbir düzenleme yapılmaması halinde futbolcunun ne ölçüde ücrete hak kazanacağı sorusu futbol faaliyetlerini kısmen veya tamamen yerine getirememesine göre farklı şekilde cevaplandırılabilir.[9] Futbolcu maç dışındaki faaliyetlerini yerine getireceğinden aylık ücret ve yıllık ücret şeklindeki garanti ücretleri tam şekilde ödenmeye devam edecektir.[10] Buna karşılık müsabakalarda futbol takımında yer almak mümkün olmazsa maçbaşı ücret başta olmak üzere müsabakada başarılı olma şartına bağlı ücretlere futbolcu hak kazanamayacaktır.[11]

I. Tahkim Kurulu Kararlarına Karşı İptal Davası Açılabilir mi?

Anayasa’nın 59’uncu maddesine göre; ‘Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir. Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.’ TFF Tahkim Kurulu Talimatı’nın Kararların Kesinliği başlıklı 14’üncü maddesine göre de; ‘Kurulun futbol faaliyetlerinin yönetimi ve disiplinine ilişkin kararları kesindir; idari veya yargısal mercilerin onayına tabi olmadığı gibi, bu kararlara karşı idari veya yargısal mercilere de başvurulamaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun, kararların açıklanması, maddi hataların düzeltilmesi ve yargılamanın iadesi hakkındaki hükümleri saklıdır.’

Ülkemizde Tahkim Kurulu’nun verdiği kararların hukuka uygunluğunu denetlemek oldukça zor bir iştir; zira hem Anayasa’da hem de TFF’nin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’da Tahkim Kurulu kararlarının son, nihai ve kesin kararlı oldukları bildirilmiştir. Bu nedenlerle ne yazık ki emsal karar teşkil edemeyen, her yeni kararda Türk spor kamuoyunu yeni tartışmalara sevk eden kararlar görmekteyiz.[12]

Tahkim Kurulu tamamladığı incelemede, başvurunun kısmen ya da tamamen kabulüne, kısmen veya tamamen reddine ve başvuru veya itirazın değiştirilerek karara bağlanmasına karar verebilmekle; işbu kararlar, kesindir ve idari ve yargı mercilerinin onaylarına da tabi değildirler.[13]

Tüm statü ve talimatlarda, Tahkim Kurulu kararlarının kesin olduğu hüküm altına alınmıştır. Kurul kararlarının kesinliği konusunda, Tahkim Kurulu Talimatı madde 14 hükmü ile; Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca kararların açıklanması, maddi hataların düzeltilmesi ve yargılamanın yenilenmesi hakkındaki hükümleri saklı tutulmuştur.[14]

TFF’nin Tahkim Kurulu vasıtasıyla almış olduğu bağımsız ve bağlayıcı yargı kararlarına olan güvensizlik, kamu vicdanını ve spor müsabakalarının inandırıcılığını imkânsız hale getirmiştir.[15]

İ. Sonuç

1. PFDK Kararlarına Karşı Ne Yapılmalı?